Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đang đối mặt với một thách thức lớn: khó tuyển engineer, đặc biệt trong các ngành sản xuất và công nghiệp kỹ thuật. Nghịch lý của thị trường lao động kỹ thuật hiện nay là: việc làm nhiều nhưng doanh nghiệp vẫn thiếu nhân sự phù hợp.
Theo nhiều khảo sát tuyển dụng trong lĩnh vực manufacturing, thời gian trung bình để tuyển được một kỹ sư có kinh nghiệm có thể kéo dài từ 60 đến 120 ngày, thậm chí lâu hơn đối với các vị trí chuyên môn cao.
Tình trạng tuyển dụng kỹ sư khó không chỉ xuất hiện ở các công ty nhỏ mà ngay cả những tập đoàn lớn cũng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm kỹ sư có kinh nghiệm.
Sự phát triển mạnh của ngành sản xuất khiến nhu cầu tuyển dụng kỹ sư tăng nhanh. Nhiều doanh nghiệp liên tục đăng tuyển các vị trí kỹ thuật trong thời gian dài nhưng vẫn chưa tìm được ứng viên phù hợp. Các vị trí thường xuyên được tuyển dụng nhất gồm:
? Số lượng ứng viên trên thị trường không hề ít, nhưng số kỹ sư có đủ kỹ năng và kinh nghiệm thực tế để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp vẫn còn rất hạn chế – đây chính là cốt lõi của nghịch lý khó tuyển engineer.
Trong môi trường sản xuất hiện đại, kỹ sư không chỉ cần hiểu lý thuyết kỹ thuật mà còn phải có khả năng giải quyết các vấn đề thực tế trong production. Một kỹ sư production thường phải:
Những kỹ năng này thường chỉ được hình thành sau nhiều năm làm việc trong nhà máy. Do đó, dù số lượng kỹ sư mới ra trường mỗi năm khá lớn, doanh nghiệp vẫn gặp tình trạng thiếu kỹ sư sản xuất có kinh nghiệm.
Khi nhu cầu tuyển kỹ sư tăng nhanh, nhiều doanh nghiệp bắt đầu cạnh tranh trực tiếp với nhau bằng cách tăng lương, cải thiện phúc lợi, tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp. Một kỹ sư có kinh nghiệm có thể nhận được nhiều lời mời việc làm cùng lúc – vì vậy doanh nghiệp không chỉ phải tìm được ứng viên phù hợp mà còn phải thuyết phục họ chọn công ty mình.
Chương trình đào tạo đại học thường tập trung vào lý thuyết (cơ học, điện tử, nguyên lý máy, điều khiển tự động), trong khi nhà máy đòi hỏi kỹ sư xử lý các tình huống thực tế phức tạp hơn nhiều như máy móc lỗi đột ngột, dây chuyền bị gián đoạn hay sản phẩm không đạt tiêu chuẩn.
Khoảng cách này khiến doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian và chi phí để đào tạo lại nhân sự mới.
Kỹ sư production đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo dây chuyền sản xuất hoạt động hiệu quả. Các kỹ năng quan trọng gồm phân tích dữ liệu sản xuất, cải tiến quy trình, giảm lỗi sản phẩm và tối ưu hiệu suất thiết bị. Những kỹ năng này chỉ có được qua thực tế làm việc trong nhà máy.
Trong bối cảnh ngành sản xuất đang chuyển sang mô hình smart factory, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư automation tăng mạnh. Kỹ sư automation cần kiến thức về PLC programming, robot công nghiệp, hệ thống SCADA và tích hợp hệ thống.
Số lượng kỹ sư có kinh nghiệm thực chiến trong lĩnh vực này vẫn còn rất hạn chế tại Việt Nam.
? Automation Engineer
Yêu cầu kiến thức đa lĩnh vực: điện – điện tử, lập trình, điều khiển tự động và hệ thống sản xuất. Kỹ sư automation còn phải hiểu rõ cách vận hành của dây chuyền sản xuất – một yêu cầu phức tạp khó đào tạo nhanh.
?️ PLC Engineer
Chuyên lập trình và bảo trì hệ thống PLC các hãng lớn như Siemens, Mitsubishi, Omron, Rockwell. Cần nhiều năm kinh nghiệm thực tế mới thành thạo – đây là lý do vị trí này luôn trong tình trạng khan hiếm.
? Maintenance Engineer
Chịu trách nhiệm đảm bảo máy móc hoạt động ổn định: bảo trì thiết bị, sửa chữa máy móc, lập kế hoạch bảo trì. Yêu cầu kinh nghiệm thực tế cao khiến tuyển dụng vị trí này rất khó khăn.
✅ Xây dựng thương hiệu tuyển dụng
Doanh nghiệp có thể chia sẻ dự án kỹ thuật, quảng bá môi trường làm việc và giới thiệu đội ngũ kỹ sư để giúp ứng viên hiểu rõ về công ty trước khi ứng tuyển – từ đó thu hút đúng nhóm ứng viên phù hợp.
✅ Đào tạo nội bộ cho kỹ sư
Tuyển kỹ sư trẻ và đào tạo kỹ năng production, automation từ đầu là chiến lược dài hạn hiệu quả. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp xây dựng đội ngũ kỹ thuật gắn bó và phù hợp với văn hóa công ty.
✅ Hợp tác với nền tảng tuyển dụng engineer chuyên ngành
Các nền tảng tuyển dụng chuyên ngành giúp doanh nghiệp tiếp cận đúng nhóm kỹ sư, giảm thời gian tuyển dụng và tìm kiếm ứng viên chất lượng – đây là giải pháp ngắn hạn hiệu quả để cải thiện tình trạng khó tuyển engineer.
Tình trạng khó tuyển engineer đang trở thành một trong những thách thức lớn của thị trường lao động kỹ thuật tại Việt Nam. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố: thiếu kỹ sư sản xuất có kinh nghiệm, khoảng cách kỹ năng giữa đào tạo và thực tế, và cạnh tranh nhân sự ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp.
Trong tương lai, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư có thể tiếp tục tăng khi ngành sản xuất và công nghệ phát triển mạnh.
Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược tuyển dụng và phát triển nhân sự kỹ thuật – từ thương hiệu tuyển dụng, đào tạo nội bộ đến hợp tác với các nền tảng chuyên ngành – để đảm bảo nguồn lực cho sự phát triển lâu dài.